1397/01/12 :: ١٥:١٢

جمهوری اسلامی بزرگ ترین ثمره انقلابی 40 ساله

اهمیت ‌همه‌پرسی‌ 12فروردین ‌1358 زمانی ‌مشخص ‌می‌گردد که ‌به ‌یاد آوریم ‌قبل ‌از این ‌تاریخ ‌هیچ ‌زمینه ‌و تجربه‌ روشنی‌ در این ‌خصوص‌ در کشور نبود و بی‌شک ‌می‌توان‌ آن‌ را نخستین‌ تجربه‌ موفق‌ ملت ‌ایران ‌در تعیین‌سرنوشت ‌خود نامید.

 جمهوری اسلامی بزرگ ترین ثمره انقلابی 40 ساله

ایران اسلامی در چهلمین سال از حیات انقلاب اسلامی، روز جمهوری اسلامی را جشن می­ گیرد. تقارن روز جمهوری اسلامی با روز میلاد امام علی علیه السلام بر مبارکی این روز افزوده است. جمهوری اسلامی به منزله بزرگ­ترین ثمره انقلاب اسلامی کوشیده است که سیاست و حکومت علوی را در عصر حاضر دنبال کند و با وجود همه دشواری ­ها و مشکلات هویت دینی خود را نگه دارد. واقعیت آن است که جمهوری اسلامی حرکتی خلاف جریان مسلط و حاکم در جهان دو قطبی دهه 1970 که متأثر از سلطه تفکر لیبرالی و مارکسیستی بود سخن نو و راهکاری بدیعی در اداره کشور بر پایه آموزه‌های دینی به حساب می‌آید.

انقلاب اسلامی ایران، همانند انقلاب فرانسه تنها برای کسب آزادی یا مثل انقلاب اکتبر روسیه یک انقلاب دهقانی- کارگری نبود، بلکه در انقلاب اسلامی با تأکید بر ایدئولوژی اسلامی و تعالیم مکتب تشیع، تحول اساسی در زندگی مردم در راستای اهداف انسانی جستجو می‌شد. کوتاه سخن اینکه انقلاب ایران نه تنها در ریشه‌ها بلکه در اهداف و پایبندی به آرمان ­ها نیز انقلابی منحصر به فرد به شمار می‌آید؛ انقلابی با ویژگی­هایی همچون: اسلام‌خواهی - نفوذ و قدرت معنوی رهبر - وحدت و همبستگی تمام اقشار ملت - ارتباط بین دین و سیاست -روحیه ایثار و شهادت طلبی مردم - استقلال‌طلبی - آزادی خواهی - سازش ناپذیری - عدم وابستگی به شرق و غرب - حفظ اصول انقلاب حتی در شرایط دشوار - رسیدن به پیروزی با کمترین خسارت و خونریزی - تلاش برای خودکفایی اقتصادی - پایگاه مردمی - اهداف انسانی و معنوی در کنار اهداف مادی و اقتصادی.

جمهوری اسلامی تنها نظامی برخاسته از انقلاب است که در میان انقلاب‌های عصر حاضر تنها 50 روز پس از پیروزی، با رأی ملت ایران قانونی و تاسیس شد و از آن پس انتخابات در ایران، بارها تکرار شده است. مردم‌سالاری دینی که الگوی ارائه شده نظام سیاسیِ برآمده از انقلاب اسلامی است اگرچه داعیه آن‌را ندارد که به شکل نهایی خود رسیده اما در مسیری قرار دارد که اسلام چارچوب مردم سالاری مردم ایران را تشکیل می‌دهد.

جمهوری اسلامی در نظریه و نظام

جمهوری اسلامی در ایران الگویی نوین از پیوند معنایی و عینی جمهوریت و اسلامیت است. در ابعاد صوری و شکلی دموکراسی در وجود نهادهایی مانند انتخابات، چرخش نخبگان، رشد شاخص‌های حقوق بشری و تعیین کنندگی قدرت سیاسی از سوی مردم متجلی است. واقعیت آن است که تحقق جمهوریت به این معنا در طول 40 سال از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران انکار شدنی نیست از طرف دیگر پذیرش مردم­سالاری در چارچوب دین از سوی اکثریت شهروندان این واقعیت را به ثبوت می‌رساند که این پذیرش حتی از قبل لوازم و پیامدهای صوری و ساختاری آن‌را نیز به همراه دارد. بدین معنا که با پذیرش دین به عنوان روح و چارچوب مردم سالاری اساساً نگرش به قدرت تفاوت پیدا می‌کند و در طول منشأ اصلِ قدرت و حاکمیت یعنی خدا تعریف می‌شود. از این نظر منابع و ابزارهای قدرت از نظر منشأ، صرفاً عرفی و دنیوی نیست که به شخصیت مالکیت و سازمان تقلیل داده شود بلکه قدرت در طول و نه در عرض حاکمیت الهی معنا می‌یابد. اعمال قدرت هم به جز محدودیت‌ها و ملاحظات درون دینی، مبتنی بر اخلاق دینی و نظارت همگانی است و این مسئله ضمانت اجرایی را فراهم می‌آورد که فساد سیاسی و سوءاستفاده از قدرت که خواه ناخواه در نظام‌های سیاسی غیردینی در حد یک ناهنجاری اجتماعی تقلیل می‌یابد تا حد یک معصیت و گناه قبح پیدا می­کند.

انقلاب اسلامی در طول حیات خود همواره با دشواری‌ها و توطئه‌ها در حال مبارزه بوده است. انقلاب اسلامی تنها در10 سال اول با 17 توطئه روبه‌رو شد که هدفشان سقوط نظام بود. فشار سیاسی غرب با کمک حامیان داخلی‌اش در جهت براندازی در دهه‌های دوم، سوم، و چهارم انقلاب ادامه یافت، ضمن اینکه در جبهه اقتصادی نیز فشارهای شدیدی برای به شکست کشاندن انقلاب بر مردم ایران تحمیل شد. با این حال دفاع از آرمان‌ها و ارزش‌های انقلابی، کماکان اولویت اصلی مردم و رهبران نظام به شمار می‌آید.

استقرار نظام ‌جمهوری ‌اسلامی ‌ایران ‌نتیجه ‌اراده ‌و خواست ‌اکثریت ‌قریب ‌به ‌اتفاق‌ مردم ‌است‌. مراجعه ‌به ‌همه‌پرسی ‌و برقراری‌ این‌ نظام‌ در آن ‌مقطع ‌علاوه‌ بر اینکه ‌نشان ‌از بالا بودن ‌شعور سیاسی‌ مردم ‌داشت‌، گویای ‌شناخت‌صحیح‌ مردم‌ از آزادی‌، رهبری‌ و ماهیت ‌یک ‌نظام ‌حکومتی ‌بود. در این ‌روز رأی‌"آری‌" 2/ 98 درصد مردم‌ به‌جمهوری ‌اسلامی‌، جمهوریت ‌نظام ‌را شکل ‌داد و این ‌مبنا و رفتار به‌ خوبی ‌از همان‌ دوران ‌تاکنون ‌در تمامی ‌ابعاد نهادینه ‌گشت ‌و در ابعاد داخلی ‌و خارجی‌ انقلاب‌ ملاک ‌عمل ‌و مشهود است‌. برگزاری ‌آزادانه‌ انتخابات‌ گوناگون ‌در کشور از قبیل ‌انتخابات ‌مجلس ‌شورای ‌اسلامی‌، ریاست ‌جمهوری‌، خبرگان ‌رهبری‌، شوراهای ‌اسلامی‌ و شرکت‌گسترده ‌آحاد مردم ‌با کمال ‌نظم ‌و آرامش ‌نه‌ تنها نشان‌ از بلوغ ‌سیاسی‌ و اعتقادی ‌مردم‌ می‌باشد، بلکه‌ گویای‌نهادینه‌ شدن ‌رفتارهای ‌دمکراتیک ‌است‌.

اهمیت ‌همه‌پرسی‌ 12فروردین ‌1358 زمانی ‌مشخص ‌می‌گردد که ‌به ‌یاد آوریم ‌قبل ‌از این ‌تاریخ ‌هیچ ‌زمینه ‌و تجربه‌ روشنی‌ در این ‌خصوص‌ در کشور نبود و بی‌شک ‌می‌توان‌ آن‌ را نخستین‌ تجربه‌ موفق‌ ملت ‌ایران ‌در تعیین‌سرنوشت ‌خود نامید، که‌ طی‌آن ‌اقشار مختلف‌ مردم ‌با گرایش ­های ‌نژادی‌، جغرافیایی ‌و منطقه‌ای ‌گوناگون‌ به‌ نظام‌دلخواه‌ و ایده‌آل ‌خود یعنی‌"جمهوری‌اسلامی‌" رأی ‌مثبت ‌دادند و در برابر فشارهای ‌عظیم‌ دشمنان‌ داخلی ‌و خارجی ‌نیز کوتاه ‌نیامدند. از همین‌ مقطع ‌زمینه‌های ‌تدوین ‌و تصویب ‌مترقی‌ترین‌ قانون ‌اساسی ‌دنیا در فاصله‌اندکی ‌پس‌ از پیروزی ‌انقلاب ‌اسلامی ‌فراهم ‌گشت‌. قانون‌ اساسی‌ جمهوری ‌اسلامی ‌ایران‌ تنها سندی ‌است‌ که ‌بدون ‌الگو گرفتن ‌از نظام های ‌موجود آن ‌زمان‌ طرحی ‌نو درانداخت‌، قانونی‌که ‌بر اساس‌ اعتقادات ‌دیرینه ‌ملت ‌به‌حکومت ‌عدل ‌الهی‌، ایمان ‌به ‌خدا، حاکمیت ‌ا... ‌و از نظر سیاسی ‌با شعار و ساخت ‌نظام ‌سیاسی ‌نه ‌شرقی‌، نه ‌غربی، استقلال ‌و آزادی ‌بنیان‌گرفت‌.

گفتمان جمهوری اسلامی و ظرفیت سازی برای ظهور خرده گفتمان­ها

گفتمان جمهوری اسلامی که با روایت و تعریف امام خمینی (ره) و جانشین خلف ایشان و نیز در اندیشه مرحوم شهید مطهری معرفی شده است در ابعاد جمهوریت و اسلامیت که در شکل نظریه و نظام انسجام کافی یافته است در طول 4 دهه گذشته، ظرفیت ظهور خرده گفتمان­ های مختلف را نشان داده است. شک نیست که اسلامیت در این نظام با مولفه­ هایی همچون تحقق شریعت و احکام اسلامی، محوریت ولایت فقیه و نیز التزام به ارزش­ ها و اخلاق اسلامی و تضمین اسلام­گرایی در فردیت و کنش نخبگان سیاسی و جهت گیری ارکان حکومت از قانونگذاری و قضا گرفته تا اجرا و نظارت؛ متجلی است. از سوی دیگر جمهوریت نیز با حاکمیت مردم، آزادی و قانونگرایی و چرخش نخبگان تفاوت ماهوی خود را با نظام ­های سلطنتی و جمهوری ­های غیردموکراتیکِ نظامی نشان می­دهد. تنوع در چگونگی ارتباط دهی میان این دال­ های مفهومی در طول 4 دهه گذشته نشان داده است که خرده گفتمان ­هایی مانند اسلامِ نوگرا- اسلام فقاهتی ، اسلام لیبرال و اسلام چپ­گرا و در روایتی دیگر اصولگرایی و اصلاح­طلبی و اعتدال­گرایی در دل گفتمان جمهوری اسلامی امکان طرح و ترویج و حتی برخورداری از قدرت را داشته و از آنجا که محوریت نظام بر پایه ولایت فقیهِ مورد قبول مردم بوده است ظرفیت بروز و حاکم شدن این خرده گفتمان­ها در دولت و مجلس در طول 40 سال گذشته؛ جلوه ای از بلوغ و ظرفیت بالای این نظام را در عصر حاضر به نمایش گذاشته و تلقی­ های ناصواب از انسداد و بسته بودن نظام سیاسی یا انحصاری و تک صدایی بودن نظام را ابطال ساخته است. چنین غنا و پویایی در طول 40 سال گذشته در وضعیتی صورت گرفته که در جهان اسلام حتی قدیمی ­ترین جریان ­های اسلام­گرا مانند اخوان­ المسلمین مصر در مسیر دولت­ سازی و رسیدن به مردم­سالاری دینی، حتی توفیق بقای یک ساله دولت خود را نیز پیدا نکرده و با کودتای نظامیان از صحنه حذف شد. چنین قابلیت و ظرفیتی در جمهوری اسلامی در سایه رهبری آگاهانه، حضور و نهادینه شدن مشارکت و حمایت ملت و نیز برخورداری از قابلیت­ های تصمیم گیری و ابتکار عمل در شرایط متحول و دگرگونی ­های منطقه و جهان حاصل شده است.

شرط بقا و تداوم جمهوری اسلامی در چیست؟

بی­گمان شرط تداوم و مانایی انقلاب و جمهوری اسلامی همان شرط پیدایی آن است. شهید مطهری در کتاب آینده انقلاب اسلامی می­نویسد:

" اگر ما واقعا اذعان کردیم به اینکه انقلاب ما یک انقلاب ماهیتا اسلامی بوده یعنی عدالت خواهانه بوده ولی عدالت اسلامی، آزادی خواهانه بوده ولی آزادی اسلامی، استقلال خواهانه بوده ولی استقلال اسلامی، یعنی همه اینها را جامعه ما در ضمن اسلام می­خواست، تمام ارزش­های عالی را جامعه ما در سایه و ظل اسلام و توام با معنویت اسلامی خواسته، آینده این انقلاب آن وقت محفوظ خواهد بود و این انقلاب آن وقت تداوم پیدا خواهد کرد که اولا مسیر عدالت خواهی را برای همیشه ادامه بدهد یعنی دولت­های آینده واقعا و عملا در مسیر عدالت اسلامی گام بردارند، برای پر کردن شکاف­ های طبقاتی اقدام کنند، .... و الا اگر عدالت فراموش شود انقلاب شکست می­خورد چون اصلا ماهیت این انقلاب ماهیت عدالت­خواهانه بود. ثانیا باید ما به آزادی­ ها به معنی واقعی احترام بگذاریم .... ثالثا انقلاب ما وقتی پیروز خواهد شد که ما مکتب و ایدئولوژی خودمان (اسلام ناب) را به دنیا معرفی کنیم .... " [1]

شهید مطهری در ادامه برای تداوم و بقای انقلاب اسلامی راهکارهای زیر را ارائه می­دهد[2]:

ادامه دادن مسیر عدالت­ خواهی: برای برطرف کردن شکاف ­های طبقاتی اقدام کنند. تبعیض ­ها را از بین ببرند.

احترام به آزادی ­ها: آزادی غیر از هرج و مرج است. اگر کسی واقعا منطقی و فکری دارد بگوید تفسیر خود راجع به انسان، تاریخ و جامعه را آزادانه بگوید. ما هم حرفمان را بزنیم این به رشد اسلام کمک می­کند.

حفظ استقلال مکتبی:‌ مکتب و ایدئولوژی خودمان را به دنیا معرفی کنیم. اگر استقلال مکتبی داشته باشیم، واقعا آنچه که از اسلام خودمان است همان را بیان کنیم موفق خواهیم بود. اگر بنا باشد یک مکتب التقاطی به نام اسلام درست کنیم و بگوییم این مکتب اسلام است این امر مکتوم نمی ­ماند.

دقت در سخنان رهبر معظم انقلاب در روز اول فروردین 97 در حرم رضوی یعنی چهل سال بعد از ارائه دیدگاه های شهید مطهری درستی مسیر و حرکت جمهوری اسلامی را نشان می­دهد. ایشان، «استقلال و آزادی، مردم سالاری، اعتماد به نفس و خودباوری ملی، عدالت و تحقق احکام دین و شریعت» را اصول بنیادین انقلاب برشمردند و افزودند: در خصوص «استقلال» که در واقع واکنش ملت ایران به ۲۰۰ سال سلطه بیگانگان بوده است، باید گفت: کشور از استقلال واقعی برخوردار است و امروز هیچ کشوری به اندازه ایران مستقل نیست و تنها ملتی که آراء او تحت تأثیر هیچ قدرتی قرار نمی­ گیرد، ملت بزرگ ایران است. حضرت آیت ­ا... خامنه ای درباره «آزادی» نیز به عنوان یکی از شعارهای اصلی انقلاب گفتند: برخی افراد بی­انصاف با سوءاستفاده از آزادی، می­ گویند در کشور آزادی نیست و بیگانگان هم در تبلیغات خود آن را بازتاب می­دهند در حالی‌که در کشور آزادی فکر، آزادی بیان و آزادی انتخاب وجود دارد. ایشان خاطرنشان کردند: امروز هیچ‌کس در جمهوری اسلامی، به دلیل مخالف بودن فکر و نظرش با حکومت، تحت تعقیب و فشار قرار نمی­گیرد و بنا هم بر چنین کاری نیست اما آزادی در جمهوری اسلامی، همانند سایر نقاط دنیا، چارچوب دارد.

رهبر انقلاب اسلامی در تبیین این موضوع تأکید کردند: چارچوب آزادی در جمهوری اسلامی، «قانون اساسی و قوانین کشور» است که همه این قوانین نیز الهام گرفته از شریعت هستند. حضرت آیت ­ا... خامنه ای، «مردم سالاری» را یکی دیگر از اصول بنیادین نظام جمهوری اسلامی دانستند و گفتند: در چهل سال گذشته، تقریباً در هر یک یا دو سال انتخابات برگزار شده است و مردم آزادانه و با شور و شوق شرکت کرده ­اند که ثمره آن هم روی کار آمدن دولت‌هایی با گرایش­ های مختلف سیاسی در چهار دهه اخیر بوده است.[3]

جمع بندی

جمهوری اسلامی با تکیه بر تجربه چهل ساله انقلاب اسلامی در مسیر و ادامه حیات خود با فرصت­ ها وچالش ­هایی روبروست از جمله فرصت­ ها: تجربه ارزشمند حکمرانی چهل ساله و حاکمیت عقلانیت سیاسی و تدبیر در میان مسئولان - انسجام میان نهادهای سیاسی با هدایت­ های رهبری انقلاب - توان بازدارندگی و نظامی ایران به خصوص در عرصه موشکی و گسترش عمق استراتژیک نظام تا مدیترانه- منابع عظیم زیر زمینی - منابع انسانی تحصیل کرده و تثبیت مردم­سالاری دینی و پشتوانه مردمی نظام، تقویت کارآمدی و تحکیم زیر ساخت­ های اقتصادی، تجربه مدیریتی چهل ساله - موفقیت ­ها در عرصه دستور کارسازی در نظام بین­الملل و به خصوص حوزه غرب آسیا، برخورداری از توان بالا در عرصه انرژی و به خصوص اثبات حقانیت ایدئولوژی و گفتمان جمهوری اسلامی در برابر جریان­ های تکفیری و سلفی قابل ذکرند. در عرصه بین­ الملل چند قطبی شدن نسبی جهان، ظهور قدرت چین و هند و بازیابی قدرت روسیه و فاصله­ گیری نسبی اتحادیه اروپا از امریکا و از سوی دیگر شکست جریان­ های تکفیری و تروریستی در جهان اسلام برای جمهوری اسلامی، فرصت محسوب می ­شود .آنچه مسلم است و می­توان با امیدواری بدان پرداخت، غلبه ظرفیت ­ها و قابلیت ­ها و توانمندی ­ها و فرصت­ های جمهوری اسلامی ایران برای مقابله با چالش­ ها و عبور از بحران هاست به تعبیر رهبر انقلاب در سخنرانی ایشان در اول فروردین در حرم رضوی:

1 - در کشور هیچ مشکل غیرقابل حلی وجود ندارد و کلید حل مشکلات نیز در دست مسئولان و ملت ایران است و نه در دست بیگانگان.

۲- انقلاب اسلامی با قدرت و نشاط و با حفظ شعارها و اصول بنیادین به پیش می­ رود و چهل سالگی انقلاب دوران پختگی و نشاط آن است و نه دوران پیری و عقب گرد.

۳- جوانان، سرمایه ارزشمند و امید کشور هستند و در میدان­ های مهمی همچون صنایع برتر، فرهنگ و هنر، نظامی گری و فرماندهی و مدیریت حضور دارند که در مدیریت‌ها باید بیشتر از این سرمایه ارزشمند استفاده شود.

۴- با وجود امید واهی دشمن به روی‌گردانی نسل سوم و چهارم از انقلاب، گرایش و پایبندی این دو نسل، بسیار عمیق است و اگر از نسل اول بیشتر نباشد، کمتر نیست.

۵- دشمن، تلاش زیادی برای بزرگ­نمایی بیش از حد مشکلات دارد اما همه این مشکلات به دست جوانان و با توفیق الهی قابل حل است و برای همین، دشمن به شدت از بالندگی نسل جوان، ناراحت و عصبانی است.

 

 


خروج




درباره شورا

پس از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی در 22 بهمن 1357 و استقرار جمهوری اسلامی ایران، موضوع مشارکت مردم در عرصه‌های مختلف به عنوان نماد و تبلور عینی جمهوریت مورد توجه ویژه حضرت امام خمینی(ره) و سایر مسئولان کشور قرار گرفت.
... ادامه»

سروش ايتا اينستاگرام آپارات ايميل

آمار بازدید

  • بازديدکنندگان آنلاين : 25

  • بازديد کنندگان اين صفحه : 132051

  • بازديدکنندگان امروز : 4352

  • کل بازديدکنندگان : 354461

پیوندها